Saint-Tropez 1956

Kijk- en leestijd ca. 15 minuten

Tekst © Rob Hoen

Dit is de haven van Saint-Tropez tijdens de zomer van 1956. Het stadje staat klaar om het nieuwe lustoord te worden voor de superrijken van allerlei allooi, van goed en fout geld, compleet met hordes aapjes kijkende toeristen. Om te zien en gezien te worden, om erbij te horen. Want Saint-Tropez is hip, modieus en chique, vooral dankzij Brigitte Bardot.

Op de Quai Jean Jaures fotografeert in de middagduren een jonge vrouw in bikini een man met zijn handen in de zij voor een zeiljacht. Hij is waarschijnlijk geen eigenaar van de boot, anders maak je niet zo’n foto. Evenmin is hij de bezitter van de op dezelfde kade geparkeerde Citroën DS19. Geïntroduceerd in het najaar van 1955 is deze auto als van een andere planeet: een revolutie in vooruitstrevendheid. Het kenteken 7777-FC-75 verraadt dat hij uit Parijs komt en een van de allereerste productiemodellen is.
Voor die tijd is Saint-Tropez een kalme, kleine havenplaats aan de Côte d’Azur; er verblijven wat kunstenaars en het is de thuishaven van moderne existentialisten. Dat is een filosofisch-literaire stroming die stelt dat ieder mens uniek is en zijn eigen lotsbestemming kan bepalen vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid. Saint-Tropez is al eerder in trek geweest bij rijke toeristen en avant-garde. Dat is in de jaren twintig van de vorige eeuw. De crisis van de jaren dertig en de Tweede Wereldoorlog zorgt voor een cesuur. De Amerikanen bombarderen het stadje in augustus 1944 plat tijdens Operatie Dragoon, twee maanden na de Geallieerde invasie in Normandië. Als de oorlog voorbij is, wordt het stadje herbouwd in de oorspronkelijke staat. Het is sowieso opvallend dat Saint-Tropez, in tegenstelling tot andere populaire badplaatsen, geen hoogbouw kent. Blijkbaar hebben de kapitaalkrachtige bewoners poenscheppende projectontwikkelaars buiten de deur weten te houden.
De aanblik vanuit de haven lijkt nog dezelfde als die van honderd jaar eerder. Okerkleurige huizen met rode dakpannen, terrassen langs de kade. Bij zonsondergang kleurt het stadje warm in het avondlicht. In combinatie met de azuurkleurige Middellandse Zee is het een feest voor het oog. Het ligt op een schiereiland aan de prachtige baai van Saint-Tropez, met op de achtgrond door de wind grillig gevormde pijnbomen. In de verte kun je over de baai de heuvels van het Esterel-gebergte zien. In de zomer maken de vissersbootjes plaats voor extravagante jachten van de beau monde. Saint-Trop -de koosnaam voor deze plaats- heeft mooie stranden zoals het Plage du Pampelonne en Plage du Graniers. Dat zijn ook de stranden waar Louis de Funès met zijn gendarmes in de jaren zestig vergeefs jaagt op nudisten. Die vrolijke gendarme-films hebben een ondertoon alsof Saint-Tropez een Sodom en Gomorra voor de jeugd is, maar De Funès waakt over de Franse moraal.
Saint-Tropez is ook van de smalle straten met restaurantjes en dure winkels zonder prijskaartjes in de etalage. Dagjesmensen vergapen zich aan de luxe jachten met op het achterdek borrelende rijken. Jonge playboys cruisen met hun sportwagens voor zover dat tenminste nog kan, langs de terrassen op de kade van de haven. Er worden overal dezelfde romantische schilderijtjes verkocht, met dezelfde blik op de haven, met vissersbootjes die er al lang niet meer liggen. Het is een soort kitsch waar je van moet houden.

Die fotograferende vrouw op de ansichtkaart is een de ‘vroege’ dragers van een bikini. In die jaren is het nog geen algemeen geaccepteerde badmode, hoewel de Parijse modeontwerper Louis Réard in 1946 het tweedelige badpak uit de jaren dertig nóg kleiner maakt, zodat ook de navel zichtbaar wordt. Het woord bi-kini is eigenlijk niet meer dan een woordspeling op het atol in de Indische Oceaan en het woord bi in de betekenis van tweedelig.
In 1949 spreekt het Vaticaan zich nog uit tegen het dragen van bikini’s. Hollywood staat het pas toe om bikini’s in films te dragen na 1965. In het Spanje van generaal Franco is de bikini alleen toegestaan in Benidorm. Pas begin jaren zestig begint de bikini aan een brede opmars in Europa. Die populariteit is mede te danken aan filmsterren als Marylin Monroe, Sophia Loren en vooral Brigitte Bardot. Zij verschijnt in bikini op het strand van Cannes tijdens het filmfestival van 1953, terwijl toute la France zich nog hult in badpakken als korsetten.
Het is ook Brigitte Bardot (1934) die Saint-Tropez weer op de kaart zet met de film Et Dieu… créa la femme (En God… schiep de vrouw). Zij speelt de hoofdrol in deze low-budget film van haar toenmalige echtgenoot Roger Vadim. De film wordt in 1956 in dit stadje opgenomen. In de openingsscène van deze film laat Bardot gelijk bij alle mannen het hoofd op hol slaan als ze naakt op het strand van Saint-Tropez ligt te zonnen. Later trekt ze overigens wel haar bikini aan. Ze breekt met deze film door als internationale filmster en sekssymbool.
Deze film heeft een tamelijk onrealistische verhaallijn en komt anno 2017 wat gedateerd over. De moraal van nu is eenmaal een andere dan die van de jaren vijftig. Juliette (Bardot) leidt een wat te losbandig leven. Ze moet van haar pleegouders terug naar het weeshuis. Om dat te voorkomen trouwt ze met de zachtaardige Michel (gespeeld door een piepjonge Jean-Louis Trintignant) op wie zij eigenlijk niet verliefd is. Als de broer van Michel in Saint-Tropez komt houdt Juliette het niet lang vol om gelukkig te zijn met haar echtgenoot…
De film is een groot eerbetoon aan de schoonheid van BB. Het zou ook lastig zijn om je eigen, zo mooie echtgenote als een frigide vrouw in je eigen film neer te zetten. Bardot krijgt nog tijdens de opnames van de film al een affaire met Jean-Louis Trintignant. De scheiding van Vadim is in 1957. Ze trouwt uiteindelijk nog drie keer, maar nooit met Trintignant. Et Dieu… geeft een fraai tijdsbeeld van Saint-Tropez van de jaren vijftig en trekt als nieuwe glamour vakantieoord veel jetset aan. Brigitte Bardot koopt er zelf ook een villa. Haar populariteit groeit uiteindelijk in de jaren zestig tot grote hoogten en ze wordt dé icoon van Saint-Tropez. Het verhaal doet de ronde dat een van de vele foto’s die de Franse glamourfotograaf Sam Lévin van haar maakte in 1956 meer verkocht werd dan de ansichtkaarten van de Eiffeltoren. Ze staat er ten voeten uit op, het moet dus wel een staande foto zijn. Maar dat geldt ook voor meeste ansichtkaarten van de Eiffeltoren.
Bardot is nog steeds populair in Saint-Tropez. In 1973 stopt ze met filmen en bekeert ze zich tot het dierenactivisme. Na het huwelijk met Bernard d’Ormale behoort ze tot het extreem rechtse kamp van Frankrijk en wordt ze meerdere keren veroordeeld wegens ‘het aanzetten tot rassenhaat’ en discriminatie. Maar zelfs dat doet niets af aan haar populariteit in het Saint-Tropez van nu. Want je vindt hier nog overal afbeeldingen van Bardot, maar wel als een heel jonge BB. Het is inderdaad nauwelijks voor te stellen dat dergelijke uitspraken uit haar pruilmondje gekomen zijn. Maar een en ander is inmiddels natuurlijk wel wat slapper geworden. Intussen is Brigitte 83 jaar oud.
Deze ansichtkaart is ooit gewoon beschreven en verzonden. Op 30 augustus 1957 schrijft ene Gregoire in Saint-Tropez een kaart aan mevrouw Delannoy in Parijs. Misschien is die kaart wel geschreven op het terras van Hotel la Ponche. Het terras is als een enclave. Het is er veel rustiger dan op de kade rond de haven. Het ligt aan een impasse, er is geen verkeer en je hebt een doorkijkje vanaf het terras naar zee. La Ponche begint in 1938 met vier kamers. Nu zijn het er achttien. Voor zo’n klein hotel heeft het een indrukwekkende gastenlijst. Daarop prijken namen als Picasso, Simone de Beauvoir, Jean-Paul Sartre, Romy Schneider, Jeanne Moreau, Jack Nicholson, etcetera.

Ik wil weten waar deze ansichtkaart naar toe gestuurd is. Om het verschil tussen hemel en aarde te ervaren. Al was het alleen maar voor mijn beeldvorming, om het contrast tussen Parijs en Saint-Tropez te doorvoelen. En laat het zomerse rumoer van de terrassen van Saint-Tropez achter mij. Als ik afgelopen jaar in Parijs ben, loop ik naar de straat waar destijds deze kaart naar toe gestuurd is. Naar de Rue Jonquoy 6^bis in het 14^e arrondissement van Parijs. Delannoy is geen mademoiselle, maar madame. Misschien is ze nooit in Saint-Tropez geweest; was het een verre droom voor haar. Om te ontsnappen aan Parijs in de zomermaanden. Geen idee hoe oud of jong ze is. Ik vind het jammer dat ik haar voornaam niet ken. Dat helpt mijn fantasie om me haar voor te stellen in mijn gedachten. Spannend vind ik het wel, om zomaar naar haar woonhuis te gaan kijken. Ook al woont ze er waarschijnlijk al lang niet meer. Het voelt alsof ik weer de schooljongen ben, die gaat kijken naar het woonhuis van het mooiste meisje uit de klas.
De Rue Jonquoi is een smalle straat, niet ver van de begraafplaats Montparnasse in het Zuiden van Parijs, maar nog binnen de Boulevard Phériphérique. Nummer 6^bis is een lelijk gebouw met zes verdiepingen met typisch kleine Parijse appartementen. Twee kamertjes, een halletje en een piepkleine badkamer. Met wat geluk ook nog een aparte keuken. Misschien woonde ze wel aan de achterkant met uitzicht op de binnenplaats. De brievenbussen zijn in de cour. Dat zijn van die houten postvakjes waar de conciërge de post verdeeld onder de bewoners. Ik probeer mij hier de dagelijkse gang van mevrouw Delannois voor te stellen. Als ze in de middag de kaart na haar werk uit het postvakje pakt ergens in september 1957. De kaart bekijkt en de korte inhoud leest. “Liefdevolle gedachten” staat er. “Wacht op nieuws”. Het heeft iets intiems, bijna geheimzinnigs. Het zou een appje van deze tijd kunnen zijn, maar alleen doet dit bericht er een week over om de geadresseerde te bereiken. En lang niet iedereen heeft telefoon in die jaren. De bondigheid van de mededeling straalt vertrouwen uit. Mevrouw Delannois bewaart de kaart. Totdat hij na vele omzwervingen zestig jaar later in mijn ansichtkaartenbakje terechtkomt. En ook ik zal de kaart bewaren.
Ze woont niet meer in de Rue Jonquoy. Maar heel even is ze er nog. Vandaag, op de dag dat ik voor de deur sta. Alsof ik voor haar even naar Saint-Tropez geweest ben. En ik ter plekke besluit deze aflevering van Fotosouvenirs voor haar te schrijven.

[ezcol_1third]

[/ezcol_1third] [ezcol_1third]

[/ezcol_1third] [ezcol_1third_end]

[/ezcol_1third_end]